स्तन कर्करोग(Breast Cancer) जागरूकता महिना 2023 ची थीम काय आहे?
ब्रेस्ट कॅन्सर जागरूकता महिना
जगभरात दरवर्षी ऑक्टोबर महिन्यात ब्रेस्ट कॅन्सर जागरूकता महिना साजरा केला जातो. स्तन कर्करोगासारख्या प्राणघातक आजाराबाबत लोकांना जागरूक करणे आणि या आजाराची लक्षणे ओळखण्यासाठी माहिती देणे हा या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे. या वर्षीच्या जागतिक कर्करोग दिनाची थीम “क्लोज द केअर गॅप” आहे. या मोहिमेचे दुसरे वर्ष आहे. कॅन्सर या शब्दाची उत्पत्तीचे श्रेय ग्रीक वैद्य हिप्पोक्रेटीस यांना दिली जाते. त्यांना “औषधांचे जनक” देखील मानले जाते. राष्ट्रीय स्तन कर्करोग जागरूकता महिना 1985 मध्ये सुरू झाला होता. लोकांमध्ये स्तनाच्या कर्करोगाबाबत जनजागृती करण्याच्या उद्देशाने या महिन्याची सुरुवात करण्यात आली. तसेच, लवकरात लवकर शोधणे आणि पीडितांचे मनोबल वाढवणे हा देखील या महिन्याचा मुख्य उद्देश आहे. या रोगाबद्दल जागरूकता निर्माण करण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय कर्करोग नियंत्रण संघाने याची स्थापना केली होती. या दिवसाचा मुख्य उद्देश कर्करोग आणि त्याच्या लक्षणांबद्दल जगभरातील लोकांमध्ये जागरूकता पसरवणे आहे. कर्करोगाचा प्रभाव कमी करणे आणि लोकांना सतर्क राहण्यास प्रोत्साहित करणे हा या कार्यक्रमांचा उद्देश आहे.
स्तनाचा कर्करोग हा कर्करोगाचा एक प्रकार आहे जो स्तनाच्या पेशींमध्ये उद्भवतो. जेव्हा स्तनातील असामान्य पेशी अनियंत्रितपणे वाढू लागतात, तेव्हा एक गाठ किंवा ट्यूमर नावाच्या ऊतींचे वस्तुमान तयार होते तेव्हा असे होते. बहुतेक स्तनाच्या कर्करोगाचे निदान ५० वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या स्त्रियांमध्ये केले जाते. या कर्करोगाच्या पेशी जवळच्या ऊतींवर आक्रमण करू शकतात आणि काही प्रकरणांमध्ये, रक्तप्रवाहाद्वारे किंवा लिम्फॅटिक प्रणालीद्वारे शरीराच्या इतर भागांमध्ये पसरतात. स्तनाचा कर्करोग स्त्रिया आणि पुरुष दोघांनाही प्रभावित करू शकतो, परंतु स्त्रियांमध्ये ते अधिक सामान्य आहे. स्तनाच्या कर्करोगाचे अनेक प्रकार आहेत, आणि कर्करोगाची सुरुवात होणाऱ्या स्तनातील विशिष्ट पेशी किंवा ऊतींच्या आधारे त्यांचे वर्गीकरण केले जाऊ शकते.
स्तनाच्या कर्करोगाचे निदान झालेल्या बहुतेक लोकांना या आजाराचा कोणताही ज्ञात कौटुंबिक इतिहास नसतो. काही प्रकरणे आनुवंशिक असतात, ज्यात फक्त 5-10% असतात, परन्तु जर तुम्हाला स्तनाच्या कर्करोगाचा कौटुंबिक इतिहास असेल, तर तुमच्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. असे दिसले आहे की बहुतेक स्तन कर्करोग वातावरण आणि जीवनशैली यासारख्या घटकांमुळे होतात. निरोगी स्तन पेशींमध्ये कालांतराने उत्परिवर्तन होऊ शकते, ज्यामुळे कर्करोग होतो.
स्त्रियांनी शारीरिकरित्या सक्रिय राहून स्तनाच्या कर्करोगाचा धोका कमी केला पाहिजे. दररोज किमान 30 मिनिटे व्यायाम केला पाहिजे. यामुळे शरीरातील चरबी वितळण्यास मदत होईल. अतिरिक्त लठ्ठपणा आणि वजन दोन्ही आरोग्यासाठी हानिकारक आहेत. त्यामुळे वजन नियंत्रणात ठेवावे. विशेषत: रजोनिवृत्तीनंतर (मासिक पाळी थांबणे) नंतर वजन जास्त असल्यास, धोका वाढतो. खरं तर, चरबीच्या पेशी कर्करोगाच्या गाठी किंवा गाठींच्या वाढीसाठी जबाबदार असतात. तसेच, स्तनाचा कर्करोग रोखण्यासाठी संतुलित आहार घ्यावा. आपल्या आहारात फळे, रस आणि हिरव्या भाज्यांचे सेवन वाढवावे. आहारातली कर्बोदके कमी करावी. यामुळे लठ्ठपणा वाढतो. ज्यूस आणि कोल्ड्रिंक्स यांसारखी बाहेरील पॅकेज केलेली पेये घेणे टाळावे.
विशेषत: ज्या महिलांच्या कुटुंबात स्तनाचा कर्करोग झाला आहे त्यांनी सतर्क राहण्याची गरज आहे, त्यामुळे महिलांनी त्यांचा कौटुंबिक इतिहास जाणून घेणे गरजेचे आहे. जर तुमच्या आईला किंवा बहिणीला स्तनाचा कर्करोग किंवा गर्भाशयाचा कर्करोग झाला असेल, तर तुम्हाला स्तनाच्या कर्करोगाचा धोका जास्त असू शकतो. अशा परिस्थितीत, आपल्याला डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.